Okręgowe izby adwokatów i radców prawnych z Warszawy opracowały projekt nowego kodeksu etycznego - wspólnego dla tych dwóch grup zawodowych. Został on już przyjęty przez wspólny zespół do spraw etyki Okręgowej Rady Adwokackiej i Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie i jest obecnie przedstawiany do dyskusji w całym środowisku prawniczym. Podstawowe założenia projektu to coraz większe upodobniane się obu zawodów oraz możliwe ich połączenie w przyszłości. Nad projektem pracowała wspólna komisja, w której skład wchodzili: radca prawny Justyna Bójko, radca prawny Adrian Dworzyński, adwokat Jakub Jacyna, radca prawny Dariusz Korona, adwokat Bartosz Krużewski, radca prawny Tomasz Osiński, adwokat Krzysztof Stępiński, adwokat Maciej Ślusarek oraz eksperci Tomasz Jaroszyński i Paweł Skuczyński. Komisja rozpoczęła prace nad projektem 26 maja 2009 r. i zakończyła je na posiedzeniu 6 maja br., na którym w sposób uroczysty przyjęto ostateczną wersję projektu.

Jak można przeczytać we wstępie do dokumentu, został on przygotowany w oparciu m.in. o następujące założenia:

Konwergencja zawodów. Uznano również, iż w sferze etyki zawodowej musi znaleźć odzwierciedlenie postępująca konwergencja zawodów adwokata i radcy prawnego.

Zbieg norm etyki zawodowej. Kolejny cel Projektu łączy się z faktem, iż wspólne wykonywanie zawodu przez adwokatów i radców prawnych coraz częściej powoduje potrzebę ustalania obowiązków zawodowych w sytuacji zbiegu norm etyki zawodowej. Zbieg taki może przybierać zarówno charakter pionowy, występujący między normami obowiązującymi na przykład w spółce prawniczej, zawartymi w kodeksie etyki zawodowej przyjętym przez samorząd zawodowy oraz w ramach organizacji międzynarodowej, jak i poziomy, występujący między normami obowiązującymi współpracujących przedstawicieli różnych zawodów na przykład w spółce prawniczej lub między kodeksami etyki zawodowej przyjętymi przez samorządy zawodowe.

Połączenie zawodów. Autorzy projektu przyjęli założenie, iż w dalszej perspektywie możliwe jest połączenie zawodów adwokata i radcy prawnego, przy czym założenie to opiera się nie na ekstrapolacji omówionych już procesów konwergencji obydwu zawodów, lecz rozpoczętych pracach koncepcyjnych oraz toczących się dyskusjach. Podstawowe znaczenie w tym zakresie ma dokument Ministerstwa Sprawiedliwości zatytułowany „Założenia do projektu ustawy o zawodzie adwokata”, datowany na dzień 22 października 2009 r., który został przekazany do konsultacji 27 października 2009 r. - W świetle toczących się prac, niezależnie od realnych szans zakończenia ich sukcesem, ważne jest również to, że omawiany dokument porusza także zagadnienia etyki zawodowej. Stwierdza on m.in., iż „Z punktu widzenia uwarunkowań niezbędnych dla budowania zaufania społecznego do instytucji nowej adwokatury konieczne jest, by wszystkich jej członków obowiązywały spójne zasady etyczne. Powinny one być wynikiem jednolitego i niezależnego orzecznictwa sądów dyscyplinarnych” - napisano we wstępie do Projektu Kodeksu Etyki Adwokackiej. Projekt uwzględnia omawiany dokument także w rozwiązaniach szczegółowych, przede wszystkim przyjmując szeroki zakres czynności zawodowych, które wykonują adwokaci i radcy prawni.

Projekt wyodrębnia najbardziej charakterystyczne role pełnione przez prawników, tj. obrońcy i pełnomocnika oraz doradcy prawnego, a także dodaje coraz częściej występujące i z tego względu wymagające uregulowania role negocjatora, arbitra i mediatora. Pozwoliło to zachować specyfikę poszczególnych ról i związanych z nimi czynności zawodowych, w szczególności bardziej restrykcyjne obowiązki zawodowe dotyczące obrony i mniej restrykcyjne obowiązki dotyczące doradztwa prawnego i negocjacji.

Według zespołu, który przygotował projekt, dalsze prace nad nim zakładają publiczną dyskusję z udziałem przedstawicieli zawodów adwokata i radcy prawnego oraz wszystkich zainteresowanych osób. Projekt może zostać przyjęty przez samorządy zawodowe adwokatury i radców prawnych w takim samym brzmieniu, jedynie ze zmianami uwzględniającymi różnicę w tytułach zawodowych. Dzięki temu zostałby aktualizowane obowiązki zawodowe obydwu zawodów, uwzględniona zostałaby ich konwergencja oraz rozwiązane zostałyby problemy wynikające z poziomego zbiegu norm etyki zawodowej. Druga możliwość, to przyjęcie projektu przez samorząd zawodowy adwokatury powstały wskutek połączenia zawodów adwokata i radcy prawnego. Jak podkreślają autorzy dokumentu, niezależnie od tego, czy i który z wariantów zostanie wdrożony, a w toku prac nie uznawano żadnego z nich za bardziej wartościowy. - Projekt – jako efekt wspólnych prac adwokatów i radców prawnych – powinien stać się punktem odniesienia dla dalszych dyskusji o etyce zawodów prawniczych w Polsce - mówi adwokat Jakub Jacyna, jeden z jego współautorów.

Krzysztof Sobczak